نشریه بین المللی نوآوری در علوم کشاورزی و توسعه روستایی 5 3 2026 04 03 Assessment of Genetic Diversity in Pisum sativum L. Using Nucleotide Sequences of Meristematic Genes بررسی تنوع ژنتیکی گونه نخود(Pisum Sativum L.) با استفاده از توالی نوکلئوتید های ژن های مریستمی 36 46 10.22051/jera.2021.31891.2698 FA یسنا دانش آموز پایه یازدهم، دبیرستان علامه اقبال، ناحیه 4 شیراز، شیراز، ایران ساسان استاد بخش زیست شناسی دانشگاه علوم شیراز، شیراز، ایران سارا کارشناسی ارشد زیست شناسی تکوینی- مولکولی، پژوهش سرای دکتر حسابی، ناحیه 4 شیراز، شیراز، ایران 2025 11 26 Pea (Pisum sativum L.), as one of the most important legumes, plays a pivotal role in ensuring food and nutritional security in many countries. The genetic diversity of this species serves as a fundamental basis for breeding programs, conservation of genetic resources, and the development of cultivars resistant to biotic and abiotic stresses. This study investigates the genetic diversity of pea using nucleotide sequences of meristematic genes extracted from individuals of this species available in the NCBI database. Precise characterization of this genetic diversity—particularly within meristematic genes that play a key role in plant growth and development—is of particular significance. The primary objective of the study is to determine the extent and pattern of genetic diversity within selected meristematic genes in pea genotypes using sequencing data and bioinformatic analyses to support breeding improvement programs. In this study, meristematic gene sequences from multiple genotypes were collected, aligned using bioinformatic tools, and analyzed through phylogenetic tree construction to determine evolutionary relationships and genetic proximity among samples, thereby clarifying genetic structure and relatedness. Results showed that out of a total of 4,144 nucleotides, 52.31% similarity and 47.69% genetic variation were observed among sequences, indicating a high level of genetic diversity in meristematic genes. The phylogenetic structure revealed that some genotypes exhibited greater genetic proximity while others displayed wider evolutionary divergence, indicating the presence of distinct genetic groups. The high degree of genetic diversity observed can provide a suitable basis for identifying superior genotypes in terms of meristematic growth, stress tolerance, and agricultural performance. These findings underscore the importance of sequencing data and bioinformatic analyses for improving our understanding of genetic structure, enhancing pea breeding programs, and developing strategies for the conservation and utilization of genetic resources in similar crop species. نخود فرنگی (Pisum sativum L.)به عنوان یکی از مهم‌ترین حبوبات، نقش کلیدی در تأمین امنیت غذایی و تغذیه در بسیاری از کشورها دارد. تنوع ژنتیکی این گونه، پایه‌ای اساسی برای برنامه‌های اصلاح نباتات، حفاظت از ذخایر ژنتیکی و توسعه ارقام مقاوم به تنش‌های زیستی و غیرزیستی محسوب می‌شود. این پژوهش به بررسی تنوع ژنتیکی گونه نخود فرنگی با استفاده از توالی نوکلئوتیدهای ژن‌های مریستمی استخراج‌شده از افراد این گونه از پایگاه NCBI می‌پردازد. شناخت دقیق این تنوع ژنتیکی به ویژه در ژن‌های مریستمی که نقش کلیدی در رشد و نمو گیاه دارند، اهمیت ویژه‌ای دارد. هدف اصلی مطالعه، تعیین میزان و الگوی تنوع ژنتیکی بخشی از ژن‌های مریستمی در ژنوتیپ‌های نخود فرنگی با استفاده از داده‌های توالی‌یابی و تحلیل‌های بیوانفورماتیکی به منظور ارتقاء برنامه‌های اصلاحی است. در این مطالعه، داده‌های توالی ژن‌های مریستمی از چندین ژنوتیپ جمع‌آوری و با ابزارهای بیوانفورماتیکی هم‌ردیف‌سازی شدند و با ترسیم درخت فیلوژنتیکی، روابط تکاملی و نزدیکی ژنتیکی بین نمونه‌ها تحلیل شد تا ساختار و هم‌خویشاوندی ژنتیکی مشخص گردد. نتایج نشان داد از مجموع ۴۱۴۴ نوکلئوتید، ۵۲.۳۱٪ مشابهت و ۴۷.۶۹٪ تفاوت ژنتیکی بین توالی‌ها وجود دارد که بیانگر سطح بالای تنوع ژنتیکی در ژن‌های مریستمی است و ساختار فیلوژنتیکی نشان داد برخی ژنوتیپ‌ها نزدیکی ژنتیکی بیشتر و برخی فاصله تکاملی بیشتری دارند، که حاکی از وجود گروه‌های ژنتیکی متمایز است. میزان بالای تنوع ژنتیکی مشاهده‌شده می‌تواند مبنای مناسبی برای شناسایی ژنوتیپ‌های برتر از نظر رشد مریستمی، تحمل تنش و عملکرد زراعی باشد و این یافته‌ها اهمیت استفاده از داده‌های توالی‌یابی و تحلیل‌های بیوانفورماتیکی برای درک بهتر ساختار ژنتیکی و ارتقاء برنامه‌های اصلاح نخود فرنگی و توسعه راهبردهای حفظ و بهره‌برداری از ذخایر ژنتیکی گونه‌های زراعی مشابه را تأکید می‌کند. /downloadfilepdf/1022766